अन्य

अदालतले कम्पनी खारेजीमा लैजाने फैसला गरेको अवस्थामा लिक्युडेटर पनि तोकिदिएको हुन्छ । लिक्युडेटरले कम्पनीको सम्पत्तिको मूल्यांकन तथा बिक्री गर्न सहयोग गर्दछ । यसरी बिक्री गरी प्राप्त

संगठित संस्थाहरुले आफ्नो पुँजीको आवश्यकता पुरा गर्न सर्वसाधारण समक्ष धितोपत्र निष्काशन तथा बिक्री गर्दछन् । यसले लगानीकर्ताहरु लाई लगानीको अवसर प्रदान गर्नुका साथै उनीहरुलाई व्यवसाय

धितोपत्रको खरिद वा बिक्री भएपछि आफूले प्राप्त गर्नुपर्ने धितोपत्रको वा रकम समय प्राप्त नभएमा लगानीकर्ताले तुरुन्त स्टक एक्सचेञ्जमा सम्पर्क राख्नु पर्दछ । यस स्थितिमा स्टक

सूचीकृत धितोपत्रहरु खरिद वा बिक्री गर्ने बाँकी पढ्नुहोस्

सबै खाले धितोपत्रमा गरिने लगानी जोखिममुक्त बाँकी पढ्नुहोस्

लगानीकर्ताको अदेशानुसार धितोपत्र दलालबाट कारोबार सम्पन्न भएपछि सो को जानकारी लगानीकर्तालाई दिनु पर्दछ । लगानीकर्ताले पनि आफ्नो आदेशानुसार कारोवार भए नभएको बारेमा आफुले धितोपत्र खरिद

सार्वजनिक रुपमा निष्काशित धितोपत्रहरु धितोपत्र खरिदका लागि परेको दरखास्तको संख्या अनुसार धितोपत्र विक्री बन्द भएको ३० दिन देखि ५० दिनभित्र धितोपत्रहरु बाँडफाँट गरिन्छ । बाँडफाँट

धितोपत्रको सार्वजनिक निष्कासन हुँदा धितोपत्र खरिद बाँकी पढ्नुहोस्

धितोपत्रको उन्नतोन्मुख बजार (Bull Market) भन्नाले बजारको क्रमिकरुपमा उभो लाग्दै गरेको स्थितिलाई जनाउँछ । यस प्रकारको बजारमा उद्योग, बैकिङ्ग, बीमा लगायत अर्थतन्त्रका हरेक क्षेत्रको सुधार

सूचीकृत धितोपत्रहरुको आजको कूल बजार मूल्य र कुनै आधार वर्षको कूल बजार मूल्य बीचको अनुपात नै बजार परीसूचक हो । सूचीकृत धितोपत्रहरुको मूल्य बढेमा यो

धितोपत्र निष्काशन गरिने मूल्य र अंकित मूल्य विचको फरकलाई Premium भनिन्छ । धितोपत्रको अंकित मूल्य भन्दा बढी मूल्यमा धितोपत्र निष्काशन गरिएको अवस्थालाई Premium मा धितोपत्र

सार्वजनिकरुपमा धितोपत्र निष्काशन गर्नु अघि सम्बन्धित संगठित संस्थाले विवरणपत्र प्रकाशन गर्नुपर्दछ । विवरणपत्रमा धितोपत्र निष्काशन गर्न चाहने संगठित संस्थासँग सम्बन्धित विस्तृत विवरणहरु खुलाइएको हुन्छ र

प्राथमिक बजारमा निष्काशन हुने धितोपत्रहरुको बिक्री नभएमा त्यस्तो धितोपत्रहरु खरीद गर्ने कवुलियत गर्नुलाई धितोपत्रको प्रत्याभूति भनिन्छ ।प्रत्याभूतिकर्ताले धितोपत्रको प्रत्याभूति गरे वापत सम्बन्धित निष्काशनकर्ता कम्पनीबाट सम्झौता

१  सार्वजनिक निष्काशन (Public Issue) भएको समयमा  धतिोपत्र खरीद गर्दाः

• निष्काशनकर्ता कम्पनीको विवरणपत्र अध्ययन गरी कम्पनीको कार्य सम्पादन स्थिति, वित्तीय स्थिति (नेटवर्थ, नाफा नोक्सान स्थिति
  बाँकी पढ्नुहोस्

नेपाल धितोपत्र बोर्ड धितोपत्र बजारको सर्वोच्च नियमन निकाय हो । यसले धितोपत्र बजारसम्बन्धी नीति नियमहरु तर्जुमा गर्ने, धितोपत्रको सार्वजनिक निष्कासन गर्ने संगठित संस्थाको विवरणपत्र स्वीकृत

धितोपत्रको सार्वजनिक निष्कासन हुँदा धितोपत्र खरिद सम्बन्धी गुनासा सम्बन्धित निष्कासन तथा बिक्री प्रबन्ध गर्ने संस्था, निष्कासनकर्ता कम्पनी तथा नेपाल धितोपत्र बोर्ड समक्ष राख्न सकिन्छ । सूचीकृत

सामान्य अवस्थामा सूचीकृत धितोपत्रहरुको स्टक एक्सचेन्जभन्दा बाहिर कारोबार हुन सक्दैन् । धितोपत्रको कारोवार स्टक एक्सचेञ्ज भन्दा बाहिर पनि हुन सक्दछ । नेपालमा सूचीकरण नभएका धितोपत्रको

कम्पनीमा सेयरधनीहरुको दायित्व सीमित हुन्छ । सेयरधनीहरुले आफूले लिएको सेयरको अधिकतम मूल्य बाहेक कम्पनीको कुनै पनि प्रकारको दायित्व बेहोर्नु पर्दैन ।

आफुसँग भएको पुँजीलाई धितोपत्र लगायतका विभिन्न सम्पत्तिमा लगानी गर्ने कार्यलाई लगानी विविधिकरण भनिन्छ । धितोपत्रमा मात्रै लगानी गर्दा पनि केही धितोपत्रमा नोक्सानी भएमा अन्य धितोपत्रमा

धितोपत्र सम्बन्धी ऐन नियमको व्यवस्था बमोजिम लगानीकर्ताहरु समक्ष सार्वजनिक गराउनुपर्ने जानकारी एवं सूचना सार्वजनिक नगरी उक्त जानकारी एवं सूचनाका आधारमा कम्पनीसँग सम्बन्धित व्यक्ति वा निजको

कम्पनीले आर्जन गरेको खुद नाफालाई कम्पनीको कुल सेयर संख्याले भाग गर्दा प्रतिसेयर आम्दानी (अर्निङ पर सेयर, इपिएस) प्राप्त हुन्छ । यो सेयरको मूल्य मापन गर्ने

कम्पनीको चुक्ता पुँजी र सम्पूर्ण जगेडाहरुको जोड नै कम्पनीको नेटवर्थ (खुद मूल्यअथवा किताबी मूल्य) हो । कुल नेटवर्थ कम्पनीको कुल सेयर संख्याले भाग गरेमा कम्पनीको

धितोपत्रहरुको बजार मूल्यलाई प्रभाव पार्न सक्ने सूचनाहरुलाई मूल्य संवेदनशील सूचना भनिन्छ् । सूचीकृत कम्पनीहरुबाट नगद लाभांश, बोनस सेयर तथा हकप्रद सेयर निष्कासनको घोषणा,

स्टक एक्सचेन्जमा सूचीकृत धितोपत्रहरुको कारोबार भएको दिनको कुल बजार मूल्य र आधार वर्षको कुल बजार मूल्य बीचको अनुपात नै बजार परिसूचक हो ।

धितोपत्र बजार सम्बन्धी पर्याप्त जानकारी नभएका र बढी जोखिम लिन नचाहने लगानीकर्ताहरुले सामूहिक लगानी कोषहरु (म्युचुअल फन्डमा लगानी गर्न सक्दछन् । यस्ता कोषहरुले लगानीकर्ताहरुलाई एकांक

साधारण सेयरमा लगानी गर्ने लगानीकर्तालाई सम्बन्धित कम्पनीको स्वामित्व प्राप्त हुन्छ । साथै कम्पनी नाफामा गएमा नगद लाभांश तथा बोनस सेयर प्राप्त हुने तथा

सबै खाले धितोपत्रमा गरिने लगानी जोखिममुक्त हुँदैन । साधारण सेयरमा गरिने लगानीलाई अन्य धितोपत्रमा गरिने लगानीभन्दा बढी जोखिमपूर्ण मानिन्छ । किनभने यसमा लाभांशको

साधारण सेयरधनीले सम्बन्धित कम्पनीको नाफामा सरिक हुने अधिकार पाउँछन् । आफुले लगानी गरेको अनुपातमा कम्पनीबाट वितरण हुने प्रतिफल (लाभांश) सेयरधनीले प्राप्त गर्दछन् । कम्पनीको

स्टक एक्सचेन्जले धितोपत्रहरुको मूल्यमा हुन सक्ने अस्वाभाविक उतारचढावलाई नियन्त्रण गर्नका लागि धितोपत्र कारोवार हुँदा मूल्यमा हुन सक्ने घटबढको सीमा तोकेको हुन्छ । यसलाई

दोस्रो बजारमा धितोपत्रको बजार मूल्य मुख्यतया माग तथा आपूर्तिबाट निर्धारण हुन्छ । धितोपत्र खरिद गर्न चाहने लगानीकर्ताहरु बढी भए मूल्य बढ्छ र बिक्री

धितोपत्रमा लगानीको मुख्य उद्देश्यहरुमा सुरक्षित, उच्च प्रतिफल तथा तरलता हुनुपर्छ । एउटा उद्देश्य प्राप्त गर्न खोज्दा अर्को उद्देश्यमा असर पर्ने हुँदा यी उद्देश्यहरुमा

विभिन्न किसिमका धितोपत्रहरु किनबेच गर्दा लगानीकर्ताले धितोपत्र दलाललाई कमिसन तिर्नुपर्छ । भिन्न भिन्न धितोपत्रका लागि नियमन निकाय नेपाल धितोपत्र बोर्डले यस्तो कमिसनको दर

कम्पनीहरुले सेयरधनीहरुको रेकर्ड अद्यावधिक राख्ने रजिस्टर सेयरधनी दर्ता किताब हो । कम्पनीहरुले ऐनको व्यवस्थाअनुसार निश्चित अवधिका लागि सेयर दाखिल खारेज तथा नामसारी नहुने

धितोपत्रको खरिद वा बिक्री भएपछि आफूले प्राप्त गर्नुपर्ने धितोपत्रको वा रकम समय प्राप्त नभएमा लगानीकर्ताले तुरुन्त स्टक एक्सचेञ्जमा सम्पर्क राख्नु पर्दछ । यस

पहिले खरिद गरेको धितोपत्रको प्रमाण–पत्र प्राप्त गर्न लागि लगानीकर्ताले आवश्यक विवरणहरु भरी दलाल मार्फत सम्बन्धित संगठित संस्थामा नामसारी गर्न पठाउनु पर्थ्यो । प्रचलित

सम्पन्न भएको कारोबारलाई अस्वीकार गर्न पाइदैन । पुँजी बजार मेरो वचन मेरो दायित्व भन्ने मान्यताबाट सञ्चालित हुन्छ । त्यसैले कोही पनि आफ्नो वचनबाट

सूचीकृत धितोपत्रहरु खरिद वा बिक्री गर्ने निर्णय गरेपछि लगानीकर्ताले धितोपत्र दलालको कार्यालयमा गएर तोकिए अनुसारको आदेश–पत्र भरी दिनु पर्दछ । यस्त आदेशमा लगानीकर्ताले

कम्पनीको बचत वा जगेडा कोषलाई पुँजीकरण गरी विद्यमान सेयरधनीहरुलाई लाभांशको रुपमा दिइने थप सेयरलाई बोनस सेयर (स्टक डिभिडेन्ड) भनिन्छ भने विद्यमान सेयरधनीहरुको खरिद

धितोपत्रलाई वर्गीकरण गर्ने धेरै आधारहरु छन् । प्रतिफल तथा जोखिमका आधारमा धितोपत्र विशेष गरी तीन प्रकारका हुन्छन् । उच्च लाभ तथा उच्च जोखिम

सार्वजनिक रुपमा निष्काशन भएका धितोपत्रहरु सर्वसाधारणले आफुले लिन चाहेको धितोपत्रको संख्या तथा रकम स्पष्ट संग उल्लेख गरि meroshare.cdsc.com.np मा गई अनलाईन आवेदन भर्नुपर्दछ । धितोपत्र खरिदका

कम्पनीहरुले धितोपत्र निष्कासन गरेका बखत धितोपत्र खरिद गर्न सकिन्छ । यसलाई प्राथमिक बजारबाट धितोपत्र खरिद गरिएको भनिन्छ । सामान्यतया यो बजारमा धितोपत्रहरु अंकित

अधिकृत पुँजी भन्नाले कम्पनीले आफ्नो जारी पुँजी वृद्धि गर्न सक्ने अधिकतम सीमा भन्ने बुझिन्छ । यस्तो अधिकतम सीमा कम्पनीको प्रबन्धपत्र संशोधन गरी वृद्धि